Czy listwa antyprzepięciowa chroni przed piorunem? Fakty, mity i realna ochrona sprzętu przed burzą

Listwa antyprzepięciowa to chętnie kupowane akcesorium, które uznaje się za jedno ze skutecznych zabezpieczeń sprzętu elektronicznego w trakcie burzy. Wielu użytkowników zakłada, że skoro telewizor lub komputer są podłączone do listwy przeciwprzepięciowej, to są w pełni bezpieczne podczas wyładowania atmosferycznego. W praktyce ochrona przed przepięciami wygląda zupełnie inaczej, niż sugerują opisy na opakowaniach. Czy listwa antyprzepięciowa chroni przed piorunem? Przeczytaj nasz dzisiejszy artykuł i dowiedz się więcej na ten temat.

Listwa antyprzepięciowa – działanie

Listwa antyprzepięciowa to nic innego jak zwykła listwa zasilająca, którą dodatkowo wyposażono w elementy ochronne, takie jak bezpieczniki termiczne, warystory czy filtry przeciwzakłóceniowe. Ma ograniczać krótkotrwałe przepięcia w sieci elektrycznej, które mogą pojawić się wskutek drobnych zakłóceń w sieci, załączaniu sprzętów z dużym poborem mocy itp. Zatem czy listwa antyprzepięciowa chroni przed piorunem? Niestety nie. Poniżej wyjaśniamy dlaczego.

Czy listwa antyprzepięciowa chroni przed piorunem?

Już znasz odpowiedź na to pytanie. Teraz dowiesz się dokładnie dlaczego. Długotrwałe lub silne przepięcie wywołane wyładowaniem atmosferycznym zwyczajnie ma energię wielokrotnie większą niż możliwości listwy. Może pojawić się nie tylko w przewodzie fazowym, ale też w ochronnym i neutralnym i dostać się do urządzenia np. przez antenę lub internet.

Skąd przekonanie, że listwa „chroni przed burzą”?

Odpowiedzialny za ten mit jest marketing. Często na opakowaniach pojawiają się hasła w stylu „ochrona przeciwprzepięciowa”, „zabezpieczenie sprzętu”, „idealna ochrona elektroniki”. Jednak ciężko doszukać się informacji, przed jakimi przepięciami ma chronić listwa urządzenia elektryczne. Z góry większość z nas zakłada, że listwa zabezpiecza przed wszystkim, również przed skutkami uderzenia pioruna.

Listwa przepięciowa ma zalety i może ograniczyć drobne przepięcia łączeniowe zmniejszyć ryzyko uszkodzenia elektroniki przy skokach napięcia w sieci oraz filtrować zakłócenia w sieci. Jest szczególnie polecana przy komputerach, routerach, sprzęcie audio i telewizorach. Należy jednak pamiętać, że to element podstawowej ochrony, a nie główne zabezpieczenie instalacji.

Dlaczego listwa antyprzepięciowa nie wystarcza przy burzy?

Wyładowanie atmosferyczne generuje przepięcie, które co prawda trwa bardzo krótko, ale ma niewyobrażalnie ogromną energię. Dla zobrazowania wyładowanie atmosferyczne w ułamku sekundy generuje moc odpowiadającą pracy tysięcy czajników elektrycznych włączonych jednocześnie! Taki impuls rozchodzi się po całej instalacji elektrycznej, a dodatkowo potrafi „obejść” zabezpieczenia i dociera bezpośrednio do urządzeń. To właśnie dlatego nawet krótkie zjawiska burzowe potrafią spowodować poważne uszkodzenia elektroniki.

W listwach przeciwprzepięciowych stosuje się warystory, które pochłaniają nadmiar energii, ale zużywają się z każdym przepięciem. Listwa zazwyczaj nie sygnalizuje jednoznacznie utraty sprawności ochrony i może nadal działać jak zwykła listwa zasilająca. W efekcie użytkownik ma fałszywe poczucie bezpieczeństwa.

Do tego większość uszkodzeń sprzętu podczas burzy nie wynika z bezpośredniego uderzenia pioruna w budynek. Znacznie częściej przyczyną są przepięcia indukowane w sieci energetycznej oraz instalacjach teletechnicznych, takich jak linie antenowe czy internetowe. Dlatego sama listwa przeciwprzepięciowa nie powinna być jedynym elementem ochrony przed skutkami burzy. Znasz już odpowiedź na pytanie, czy listwa antyprzepięciowa chroni przed piorunem oraz dlaczego nie powinna być stosowana jako główne zabezpieczenie przed wyładowaniem elektrycznym. Zatem jak zadbać o bezpieczeństwo domowych urządzeń?

Jak naprawdę chronić sprzęt przed piorunem i przepięciami?

Jak już wiesz, w czasie burzy w sieci elektrycznej mogą pojawiać się nagłe skoki napięcia, które są szczególnie niebezpieczne dla wrażliwej elektroniki. Choć nagły wzrost napięcia może trwać ułamek sekundy, skutki jego uderzenia mogą być dotkliwe dla urządzeń. Listwa przepięciowa jest w stanie ograniczyć jedynie niewielkie przepięcia, ale nie chroni przed silnymi impulsami burzowymi. Warto też wiedzieć, że przepięcie może uszkodzić nie tylko sam sprzęt, ale również jego zasilacz. Nawet jeśli urządzenie nie zostanie całkowicie zniszczone, podwyższone napięcie może skrócić żywotność zasilacza lub doprowadzić do jego niestabilnej pracy.

Pamiętaj, że prawdziwa ochrona przed piorunami zaczyna się na poziomie budynku. Piorunochron oraz prawidłowo wykonany system odgromowy mają za zadanie przejąć energię wyładowania i bezpiecznie odprowadzić ją do ziemi.

Skuteczna ochrona przeciwprzepięciowa to cały system zabezpieczeń. Składa się na nią sprawne uziemienie, ograniczniki przepięć klasy T1 i T2 zamontowane w rozdzielnicy, prawidłowo wykonana instalacja elektryczna, a dopiero na samym końcu listwy przeciwprzepięciowe stosowane bezpośrednio przy chronionym sprzęcie. Dopiero taka kombinacja realnie zmniejsza ryzyko uszkodzeń urządzeń po uderzeniu pioruna.

Czy warto używać listwy antyprzepięciowej?

Tak, warto stosować listwy przepięciowe, ale nie traktować ich jako ochrony przed piorunem, ponieważ nie są w stanie zastąpić ochrony zastosowanej w rozdzielnicy, takiej jak ograniczniki przepięć czy prawidłowe uziemienie. Listwa antyprzepięciowa zabezpiecza jednak przed drobnymi przepięciami i może być pomocna podczas codziennego korzystania z urządzeń. Pamiętajmy jednak, że najlepszym sposobem na ochronę wartościowych sprzętów przy silnych wyładowaniach atmosferycznych jest jego odłączenie od sieci.

Jeśli chcesz realnie zabezpieczyć elektronikę, warto zacząć od sprawdzenia instalacji i uziemienia, a nie tylko od zakupu listwy. Zachęcamy do skorzystania z pomocy jednego z naszych wykwalifikowanych specjalistów. Elektryk z uprawnieniami sprawdzi stan instalacji i ewentualnie pomoże wprowadzić rozwiązania, które zwiększą ochronę urządzeń przed wyładowaniami atmosferycznymi.