Sprzęt zepsuty po skoku napięcia, ale kto za to zapłaci

Przy umowie kompleksowej za dostawę energii odpowiada wobec ciebie sprzedawca energii, także za działania operatora sieci, któremu powierzył dostawę. Samo zdarzenie i przyczynę awarii trzeba jednak udokumentować, zanim ktokolwiek zacznie naprawę, bo bez tego związek z przepięciem łatwo podważyć.

Kto właściwie odpowiada za spaloną lodówkę

Gdy po przerwie w dostawie prądu albo wyraźnym skoku napięcia sprzęt przestaje działać, pierwsze pytanie brzmi, kogo obciążyć kosztem naprawy. Odpowiedź zależy od podstawy prawnej, na jakiej dochodzi się roszczenia, bo w grę wchodzą dwa różne reżimy kodeksu cywilnego, a wybór między nimi zmienia, kto musi coś udowodnić.

Jeśli odbiorca ma umowę kompleksową z jednym podmiotem, za dostawę energii wobec niego odpowiada sprzedawca, także wtedy, gdy fizyczną przyczyną usterki była awaria po stronie operatora sieci dystrybucyjnej, któremu sprzedawca powierzył wykonanie dostawy. Dodatkowo przy roszczeniu z art. 471 k.c. działa domniemanie, że niewykonanie zobowiązania wynikło z okoliczności, za które odpowiada dłużnik. To sprzedawca energii musi więc udowodnić brak winy, nie odbiorca.

Druga droga to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka z art. 435 k.c. Dotyczy przedsiębiorstw wprawianych w ruch siłami przyrody, w tym elektrycznością, i ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Tu jednak nie ma domniemania związku przyczynowego między ruchem przedsiębiorstwa a szkodą. Poszkodowany musi wykazać, że awaria lodówki czy pralki wynikła właśnie z tego zdarzenia.

Strony umowy mogą ograniczyć odpowiedzialność sprzedawcy energii za szkody powstałe wskutek siły wyższej, co sąd uznał za dopuszczalne na gruncie art. 473 par. 2 k.c. Regulamin dostawcy warto więc sprawdzić przed złożeniem reklamacji, bo klauzula o sile wyższej potrafi od razu zamknąć tę konkretną drogę dochodzenia odszkodowania, choć droga z art. 435 k.c. zostaje otwarta.

Zdjęcie licznika i numer zgłoszenia zanim wezwiesz serwisanta

Naprawa wykonana przed zebraniem dowodów najczęściej kończy spór, zanim się zacznie. Znika materiał, na podstawie którego dałoby się wykazać przyczynę usterki.

Pierwsza czynność to zdjęcie licznika energii z widoczną datą i godziną, razem ze zdjęciem uszkodzonego urządzenia w miejscu, w którym stało w chwili awarii. Drugi krok to zgłoszenie zdarzenia do operatora systemu dystrybucyjnego telefonicznie albo przez infolinię awaryjną i zapisanie numeru zgłoszenia. Ten numer wiąże konkretne zdarzenie z konkretną godziną i adresem, co przy sporze o przyczynę szkody jest jedynym twardym punktem odniesienia poza własnymi zdjęciami.

Dopiero po tych dwóch krokach warto wezwać serwisanta AGD, i to nie po to, by naprawił sprzęt od razu, lecz żeby wydał pisemną diagnozę określającą przyczynę usterki. W reżimie z art. 435 k.c. nie ma domniemania związku przyczynowego, więc bez takiej opinii trudno wykazać, że winne było przepięcie, a nie zwykłe zużycie elementu elektronicznego.

Zgłoszenie do operatora dotyczy wyłącznie parametrów technicznych dostawy: jakości energii, napięcia, ciągłości zasilania. Roszczenie o pokrycie kosztów naprawy sprzętu kierujesz pisemnie do sprzedawcy energii, z którym masz umowę kompleksową, bo to on odpowiada kontraktowo wobec ciebie. Zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela mieszkania to osobna, trzecia droga, oparta na umowie cywilnoprawnej, niezależna od ustalenia winy energetyki. Polisa od przepięć działa zwykle szybciej, bo nie wymaga sporu o przyczynę po stronie sieci, tylko dowodu zdarzenia, które mogą stanowić te same zdjęcia i numer zgłoszenia.

Sprawa sprzed tygodni bez dokumentacji, co wtedy

Spór komplikuje się, gdy od awarii minęły tygodnie, zdjęcia nie powstały, a sprzęt trafił już do naprawy bez udokumentowania przyczyny. Jedynym punktem oparcia pozostaje wtedy zgłoszenie awarii zarejestrowane u operatora w dniu zdarzenia, jeśli w ogóle zostało złożone, oraz historia przerw, którą operator prowadzi dla danego punktu poboru energii.

Rozporządzenie systemowe ustala, że planowana przerwa w dostawie prądu dla gospodarstw domowych nie może przekroczyć 16 godzin jednorazowo, a nieplanowana 24 godzin, przy łącznym rocznym limicie 35 godzin dla przerw planowanych i 48 godzin dla nieplanowanych. Przekroczenie tych limitów nie przesądza samo o winie za konkretną usterkę sprzętu. Wzmacnia jednak pozycję odbiorcy w sporze o samo niewykonanie zobowiązania.

Przy dochodzeniu odszkodowania z art. 471 k.c. ciężar dowodu niewykonania umowy, szkody majątkowej i związku przyczynowego spoczywa na odbiorcy. Gdy sprzedawca energii odrzuca pisemne roszczenie o koszt naprawy, kolejnym krokiem jest odwołanie z powołaniem się na diagnozę serwisanta i numer zgłoszenia awarii. Jeśli to nie pomoże, sprawa trafia do sądu cywilnego, gdzie rozstrzyga się, który reżim odpowiedzialności, kontraktowy czy deliktowy, lepiej pasuje do zebranych dowodów.

Spory o przerwy w dostawie prądu po gwałtownych zjawiskach pogodowych pojawiały się od lat, tak jak po śnieżycy, która spowodowała awarię sieci na Podkarpaciu w październiku 2009 r. W takich przypadkach dostawca energii często powołuje się na siłę wyższą, co wraca do pytania, czy umowa danego odbiorcy zawiera klauzulę wyłączającą tę odpowiedzialność.

Kto płaci za naprawę, sprzedawca, ubezpieczyciel czy ty sam

Koszt diagnozy serwisanta poszkodowany ponosi z góry, niezależnie od wyniku sporu, a później dołącza paragon do roszczenia jako element szkody majątkowej.

Jeśli sprzedawca energii albo operator uznają roszczenie, wypłata zwykle obejmuje koszt naprawy udokumentowany fakturą serwisu, nie wartość nowego sprzętu, chyba że naprawa jest ekonomicznie nieopłacalna. Ubezpieczyciel mieszkania, jeśli polisa obejmuje przepięcia, płaci z sumy ubezpieczenia niezależnie od ustalenia winy energetyki. Bywa to szybszą drogą niż spór cywilny ze sprzedawcą.

Umowa ze sprzedawcą energii może zawierać klauzulę wyłączającą odpowiedzialność za siłę wyższą. Taki zapis może osłabić roszczenie oparte na art. 471 k.c., ale nie zamyka drogi deliktowej z art. 435 k.c., bo ten przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Obok polisy mieszkaniowej zostaje więc droga sądowa oparta na zasadzie ryzyka, choć wymaga samodzielnego wykazania związku przyczynowego ze szkodą.

Masz świeżo spalony sprzęt po skoku napięcia i potrzebujesz pisemnej diagnozy przyczyny przed reklamacją? Zamów wizytę przez serwis AGD.